- - >หัวข้อข่าว  

วัดโพธิ์ชัย บ้านหนองหญ้าม้า ต.หนองเหล็ก อ.โกสุมพิสัย จ.มหาสารคาม

 

**********************

วัดโพธิ์ชัย บ้านหนองหญ้าม้า ตำบลหนองเหล็ก อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม

     เมื่อวันที่ ๒๒ – ๒๔ มีนาคม ๒๕๔๙ ที่ผ่านมาเจ้าหน้าที่โครงการอนุรักษ์คัมภีร์ใบลานในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม ดำเนินการลงพื้นที่เพื่อจัดระบบข้อมูลเอกสารใบลานอย่างต่อเนื่องที่วัดโพธิ์ชัย บ้านหนองหญ้าม้า ตำบลหนองเหล็ก อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม

วัดหนองหญ้าม้า ตั้งเมื่อ พ.ศ. ๒๔๑๐ ชาวบ้านเรียกว่า วัดโพธิ์ศรี บ้านหนองหญ้าม้า ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมาเมื่อ ๕ เมษายน ๒๕๓๒ สังกัดคณะสงฆ์มหานิกาย 

วัดโพธิ์ชัย บ้านหนองหญ้าม้า ตำบลหนองเหล็ก อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม

สภาพคัมภีร์ใบลานก่อนการจัดระบบหมวดหมู่

ผ้าห่อคัมภีร์ลวยลายต่างๆ

     จากการสำรวจเบื้องต้นเกี่ยวกับภาพรวมของคัมภีร์ใบลานพบว่า ทางวัดมีการจัดเก็บคัมภีร์ใบลานตามระเบียบวิธีของชุมชนนั่นคือ คัมภีร์ใบลานถูกเก็บไว้ในตู้พระธรรมและหีบพระธรรมอันเก่าแก่ของวัด และสภาพของใบลานส่วนมากมีลักษณะที่สมบูรณ์ นั่นคือ มีลักษณะรวมกันเป็นผูกและห่อด้วยผ้าห่อคัมภีร์โบราณของชุมชน ได้แก่ ผ้าขิดลายต่างๆ ผ้าซิ่นไหมลายต่างๆ ฯลฯ

     นอกจากนี้ยังพบร่องรอยทางวัฒนธรรมที่ผสมผสานกันระหว่างกระบวนการเรียนรู้ภาษาวรรณกรรมกับงานศิลปกรรมของชุมชนนั่นคือ ลวดลายและภาพวาดต่างๆ ที่ปรากฏบนใบลาน ซึ่งแสดงให้เห็นถึงขนบประเพณี วัฒนธรรมและความผูกพันระหว่างมนุษย์กับธรรมชาติได้เป็นอย่างดี ดังปรากฏในภาพข้างล่าง

ลวดลาย/ ภาพวาด ที่ปรากฏบนคัมภีร์ใบลาน

การมีส่วนร่วมของเยาวชนในการจัดหมวดหมู่คัมภีร์ใบลาน

       ในการลงพื้นที่เพื่อจัดระบบข้อมูลเอกสารใบลานในครั้งนี้ เจ้าหน้าที่โครงการฯ ได้รับการดูแลเอาใจเป็นอย่างดีจากท่านเจ้าอาวาสวัดโพธิ์ชัย และได้รับความร่วมมือร่วมใจจากน้องๆ เยาวชนบ้านหนองหญ้าม้า โดยในขั้นตอนแรกเจ้าหน้าที่โครงการฯ ได้แนะนำให้ความรู้เกี่ยวกับกระบวนการจัดเก็บคัมภีร์ใบลานให้กับน้องๆ เยาวชน จากนั้นก็แบ่งหน้าที่ในการปฏิบัติงานอย่างทั่วถึง ซึ่งเยาวชนทุกคนสามารถเรียนรู้วิธีการปกปักรักษาคัมภีร์ใบลานได้ทุกขั้นตอนของการทำงานและ สามารถนำความรู้นั้นไปปฏบัติจริงในอนาคตได้

เยาวชนกำลังช่วยกันห่อและมัดคัมภีร์ใบลานตามหมวดหมู่

สภาพคัมภีร์ใบลานที่ผ่านกระบวนการจัดหมวดหมู่ข้อมูลเรียบร้อยแล้ว

       เมื่อทำการจัดหมวดหมู่คัมภีร์ใบลานเรียบร้อยแล้วพบว่า วัดโพธิ์ชัย บ้านหนองหญ้ามีจำนวนคัมภีร์ใบลานถึง ๗๙๕ ผูก ซึ่งคัมภีร์ใบลานในหมวดพระอภิธรรมมีจำนวนมากที่สุดคือ ๑๙๘ ผูก โดยสภาพของคัมภีร์ใบลานในหมวดดังกล่าวส่วนมากอยู่ในลักษณะที่สมบูรณ์ ครบชุด รองลงมาเป็นคัมภีร์ใบลานในหมวดตำนานพุทธศาสนามีจำนวน ๑๖๔ ผูก และจากฐานข้อมูลพบว่า สังฮอมธาตุ เป็นเรื่องที่ได้รับความนิยมมากที่สุดโดยลักษณะของใบลานสมบูรณ์ ครบชุดเป็นจำนวนมากและมีความคล้ายคลึงกันคือ ใช้อักษรธรรมในการจารึก และลักษณะลานเป็นฉบับ ล่องรักเกือบทั้งหมด จากนั้นเป็นหมวดพระสุตตันตะปิฎก จำนวน ๑๔๓ ผูก หมวดนิยายนิทานพื้นบ้านมีจำนวน ๘๒ ผูก ซึ่งมีความหลากหลายแสดงให้เห็นถึงความนิยมในการเสพวรรณกรรมของคนในท้องถิ่นอีสานได้เป็นอย่างดี รองลงมาคือ หมวดชาดก จำนวน ๖๓ ผูก หมวดคัมภีร์ภาษาบาลีจำนวน ๓๑ ผูก หมวดนิยายธรรม จำนวน ๒๗ ผูก หมวดพระวินัยจำนวน ๒๔ ผูก หมวดบทสวดมนต์จำนวน ๒๐ ผูก หมวดธรรมทั่วไปจำนวน ๑๒ ผูก และรวมหลายหมวด ๒๗ ผูก เป็นต้น

เจ้าหน้าที่โครงการฯ ร่วมถ่ายรูปกับเจ้าอาวาสวัดและเยาวชนของชุมชนในหมู่บ้าน

เจ้าหน้าที่โครงการฯ และเยาวชนช่วยกันลำเลียงคัมภีร์ใบลานเข้าตู้ที่จัดเตรียมไว้

เจ้าหน้าที่โครงการฯ อบรมอักษรโบราณให้กับเยาวชนในชุมชน

       นอกจากการปฏิบัติภารกิจเกี่ยวกับการจัดระบบข้อมูลเอกสารใบลานแล้ว เจ้าหน้าที่โครงการฯ ยังมีกิจกรรมอบรมอักษรโบราณให้กับเยาวชนที่สนใจอีกด้วย

เยาวชนที่เข้าเรียนอักษรโบราณกับเจ้าหน้าที่โครงการ

       เจ้าหน้าที่โครงการอนุรักษ์คัมภีร์ใบลานในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มหาวิทยาลัยมหาสารคามทุกคน รู้สึกภาคภูมิใจและอบอุ่นใจที่ได้พบเห็นพลังอันเข้มแข็งของพระคุณเจ้า ท่านเจ้าอาวาสวัดโพธิ์ชัย และเยาวชนในหมู่บ้านหนองหญ้าม้า ซึ่งนอกจากจะให้ความร่วมมือและสนับสนุนการดำเนินงานโครงการให้สำเร็จลุล่วงไปได้ด้วยดีแล้วยังเป็นผู้ที่มีส่วนส่งเสริม ฟื้นฟู และอนุรักษ์มรดกทางวัฒนธรรมอันเก่าแก่ให้คงอยู่สืบไป

***********